Doanh nghiệp chủ động thích ứng với các yêu cầu về CBAM, thẩm định chuỗi cung ứng và thương mại bền vững
Doanh nghiệp chủ động thích ứng với các yêu cầu về CBAM, thẩm định chuỗi cung ứng và thương mại bền vững
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, các yêu cầu về bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững đang trở thành những yếu tố quan trọng trong hoạt động thương mại toàn cầu. Đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hải Phòng, việc chủ động cập nhật các quy định về Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), thẩm định tính bền vững của doanh nghiệp và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với yêu cầu của thị trường quốc tế và hướng tới phát triển bền vững.
1. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu
Theo Ủy ban châu Âu, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM) là cơ chế của Liên minh châu Âu (EU) liên quan đến lượng phát thải carbon hàm chứa trong một số hàng hóa nhập khẩu. CBAM được triển khai nhằm bổ trợ cho Hệ thống mua bán phát thải của EU (EU ETS) và chính thức bước vào giai đoạn áp dụng từ ngày 01/01/2026.
Hiện nay, CBAM bao gồm một số hàng hóa thuộc sáu lĩnh vực: xi măng, sắt và thép, nhôm, phân bón, điện và hydro. Tuy nhiên, không phải tất cả hàng hóa thuộc các lĩnh vực này đều nằm trong phạm vi điều chỉnh. Doanh nghiệp cần chủ động kiểm tra mã hàng hóa, đối chiếu với danh mục pháp lý cụ thể của EU để xác định sản phẩm có thuộc diện áp dụng CBAM hay không.
Theo hướng dẫn của Ủy ban châu Âu, trong giai đoạn chính thức, nhà nhập khẩu tại EU hoặc đại diện hải quan gián tiếp trong trường hợp áp dụng, khi nhập khẩu vượt ngưỡng 50 tấn hàng hóa thuộc diện CBAM trong năm phải đáp ứng yêu cầu về tư cách nhà khai báo CBAM được ủy quyền. Riêng điện và hydro có cách xử lý riêng đối với ngưỡng khối lượng này.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu ngoài EU, trong đó có doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hải Phòng, việc chủ động tìm hiểu và cập nhật các quy định về CBAM là cần thiết. Doanh nghiệp cần tăng cường trao đổi với đối tác nhập khẩu tại EU về dữ liệu phát thải, hồ sơ liên quan và các yêu cầu cung cấp thông tin đối với sản phẩm xuất khẩu; đồng thời tham khảo hướng dẫn chính thức dành cho các cơ sở sản xuất ngoài EU.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần quan tâm đến việc quản lý dữ liệu phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng và từng bước cải tiến quy trình sản xuất nhằm nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.
Nguồn chính thức:
2. Thẩm định tính bền vững của doanh nghiệp (CSDDD)
Chỉ thị về thẩm định tính bền vững của doanh nghiệp (Corporate Sustainability Due Diligence Directive – CSDDD) là một trong những quy định của EU liên quan đến trách nhiệm của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và chuỗi cung ứng.
Chỉ thị đặt ra nghĩa vụ đối với các doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh nhằm nhận diện, phòng ngừa và xử lý những tác động bất lợi thực tế hoặc tiềm tàng đối với quyền con người và môi trường trong hoạt động của doanh nghiệp, công ty con và chuỗi hoạt động liên quan.
Theo Chỉ thị (EU) 2026/470 sửa đổi CSDDD, ngưỡng chính đối với doanh nghiệp EU thuộc diện điều chỉnh là bình quân trên 5.000 người lao động và doanh thu thuần toàn cầu trên 1,5 tỷ EUR. Đối với doanh nghiệp ngoài EU, ngưỡng chính là doanh thu thuần tại EU trên 1,5 tỷ EUR.
Đây là các ngưỡng mang tính khái quát; việc xác định doanh nghiệp cụ thể có thuộc phạm vi điều chỉnh hay không còn phụ thuộc vào các điều kiện được quy định trong văn bản pháp lý. Doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp vừa và nhỏ không thuộc phạm vi nghĩa vụ trực tiếp theo các ngưỡng chính này, nhưng có thể chịu ảnh hưởng gián tiếp khi tham gia chuỗi cung ứng hoặc là đối tác của doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh.
Chỉ thị (EU) 2026/470 được công bố trên Công báo EU ngày 26/02/2026 và có hiệu lực từ ngày 18/03/2026. Theo thông tin của Ủy ban châu Âu, các quốc gia thành viên EU phải chuyển hóa các sửa đổi liên quan đến CSDDD vào pháp luật quốc gia trước ngày 26/07/2028 và áp dụng quy định sửa đổi từ ngày 26/07/2029. Riêng các yêu cầu báo cáo tại Điều 16 áp dụng đối với năm tài chính bắt đầu từ ngày 01/01/2030.
Trước những yêu cầu này, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu các quy định liên quan, rà soát hoạt động sản xuất, kinh doanh và quan hệ với nhà cung cấp; quan tâm đến điều kiện lao động, quyền con người, bảo vệ môi trường và các tác động bất lợi có thể phát sinh trong chuỗi cung ứng.
Đồng thời, doanh nghiệp cần tăng cường quản lý thông tin, hồ sơ và phối hợp với các đối tác để đáp ứng yêu cầu phù hợp với phạm vi hoạt động của mình.
Để xác định nghĩa vụ cụ thể, doanh nghiệp cần đối chiếu toàn văn Chỉ thị (EU) 2024/1760 đã được sửa đổi bởi Chỉ thị (EU) 2026/470 và các hướng dẫn chính thức hiện hành.
Nguồn chính thức:
3. Thẩm định trách nhiệm kinh doanh theo hướng dẫn của OECD
Bên cạnh việc cập nhật các quy định của EU, doanh nghiệp có thể tham khảo Hướng dẫn của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) về thẩm định trách nhiệm kinh doanh (OECD Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct) để nâng cao hiệu quả quản trị và thực hành kinh doanh có trách nhiệm.
Theo OECD, quy trình thẩm định trách nhiệm kinh doanh gồm sáu bước cơ bản:
- Lồng ghép trách nhiệm kinh doanh vào chính sách và hệ thống quản lý.
- Xác định và đánh giá các tác động bất lợi thực tế và tiềm ẩn.
- Chấm dứt, ngăn ngừa hoặc giảm thiểu các tác động bất lợi.
- Theo dõi việc thực hiện và kết quả.
- Truyền thông về cách thức xử lý các tác động.
- Thực hiện hoặc hợp tác khắc phục khi phù hợp.
Việc tham khảo và vận dụng quy trình này giúp doanh nghiệp từng bước nhận diện, phòng ngừa và xử lý các tác động bất lợi liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, chuỗi cung ứng và các mối quan hệ với đối tác.
Đồng thời, đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả quản trị, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh bền vững, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách hàng và thị trường.
Tuy nhiên, hướng dẫn của OECD là tài liệu về thực hành kinh doanh có trách nhiệm. Việc xác định nghĩa vụ pháp lý cụ thể của doanh nghiệp vẫn cần căn cứ vào quy định pháp luật áp dụng.
Nguồn chính thức:
4. Thương mại bền vững và những vấn đề doanh nghiệp cần quan tâm
Thương mại bền vững là cách tiếp cận hoạt động thương mại gắn với các mục tiêu phát triển bền vững, trong đó chú trọng hài hòa các yếu tố kinh tế, môi trường và xã hội.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng được thể hiện thông qua quy định của thị trường nhập khẩu, tiêu chuẩn của khách hàng và trách nhiệm của doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, cung ứng hàng hóa.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hải Phòng, việc chủ động thích ứng với các yêu cầu này có ý nghĩa quan trọng trong duy trì thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.
Để đáp ứng yêu cầu của thương mại bền vững, doanh nghiệp cần quan tâm một số nội dung trọng tâm sau:
- Về môi trường: Chủ động theo dõi các yêu cầu liên quan đến phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng, quản lý chất thải và các tiêu chuẩn môi trường áp dụng đối với sản phẩm, hoạt động sản xuất. Từng bước cải tiến quy trình sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao năng lực quản lý dữ liệu môi trường.
- Về trách nhiệm trong chuỗi cung ứng: Quan tâm đến điều kiện lao động, quyền con người và các tác động bất lợi có thể phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như quan hệ với các nhà cung cấp. Tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin với đối tác nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng.
- Về yêu cầu của thị trường và khách hàng: Chủ động tìm hiểu, cập nhật các quy định pháp luật, tiêu chuẩn và yêu cầu về thông tin, hồ sơ của đối tác tại thị trường xuất khẩu. Bảo đảm thông tin cung cấp có căn cứ, chính xác và có thể kiểm chứng.
- Về nâng cao năng lực cạnh tranh: Từng bước cải thiện quy trình sản xuất, quản lý dữ liệu môi trường và xã hội, nâng cao tính minh bạch trong chuỗi cung ứng. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, sản xuất, kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng, thị trường.
Việc chủ động thực hiện các nội dung trên không chỉ giúp doanh nghiệp thích ứng với xu hướng thương mại quốc tế mà còn góp phần nâng cao uy tín, chất lượng sản phẩm, năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững.
Nguồn tham khảo: Doanh nghiệp cần căn cứ vào văn bản pháp luật và hướng dẫn chính thức của thị trường liên quan để xác định yêu cầu cụ thể đối với hàng hóa, hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng của mình.
5. Nội dung doanh nghiệp có thể tra cứu, đối chiếu
Để chủ động nắm bắt thông tin và thích ứng với các yêu cầu về CBAM, thẩm định chuỗi cung ứng và thương mại bền vững, doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể tham khảo, tra cứu các nguồn thông tin chính thức được giới thiệu trong tài liệu, tập trung vào những nội dung sau:
- Kiểm tra, đối chiếu mã hàng hóa và danh mục pháp lý của EU để xác định sản phẩm có thuộc phạm vi áp dụng CBAM hay không.
- Chủ động trao đổi với nhà nhập khẩu tại EU về dữ liệu phát thải, thông tin và hồ sơ cần cung cấp đối với hàng hóa xuất khẩu.
- Tra cứu phạm vi, điều kiện và thời điểm áp dụng CSDDD để xác định những yêu cầu có liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và chuỗi cung ứng.
- Tham khảo hướng dẫn sáu bước của OECD để từng bước xây dựng, hoàn thiện phương thức quản lý trách nhiệm kinh doanh, nhận diện và xử lý các tác động bất lợi trong hoạt động của doanh nghiệp.
Việc thường xuyên cập nhật thông tin, nâng cao năng lực quản trị và chủ động thực hiện các giải pháp phát triển bền vững sẽ giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với những thay đổi của thị trường quốc tế, hạn chế rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu và nâng cao khả năng cạnh tranh.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hải Phòng, đây cũng là cơ hội để thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng cường minh bạch trong chuỗi cung ứng, hướng tới phát triển sản xuất, kinh doanh theo hướng xanh, có trách nhiệm và bền vững.
Lưu ý: Tài liệu này nhằm giới thiệu khái quát và chỉ dẫn nguồn tra cứu, không thay thế văn bản pháp lý gốc hoặc tư vấn chuyên môn. Quy định và hướng dẫn có thể được cập nhật. Trước khi xác định nghĩa vụ đối với doanh nghiệp hoặc sản phẩm cụ thể, cần kiểm tra văn bản chính thức đang có hiệu lực và đối chiếu điều khoản, phụ lục liên quan.
PV
Admin