Ngôi đình độc đáo ở Châu Bộ thờ ba mẹ con được tôn làm Thành hoàng làng
Ngôi đình độc đáo ở Châu Bộ thờ ba mẹ con được tôn làm Thành hoàng làng
Trên vùng đất giàu truyền thống lịch sử – văn hóa của xã Hiệp Hòa, thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương, đình Châu Bộ là một di tích tiêu biểu, mang giá trị đặc biệt không chỉ ở kiến trúc nghệ thuật mà còn ở đối tượng được thờ phụng. Ngôi đình là nơi tôn thờ bà Phạm Thị Ngọc cùng hai người con là Đặng Tuấn và Đặng Võ – ba mẹ con có công lớn giúp vua Trần dẹp giặc ngoại xâm và mở trường dạy học cho cư dân trang Châu Bộ, được Nhân dân suy tôn làm Thành hoàng làng.
Đình Châu Bộ nằm ở phía Nam dãy núi An Phụ, quay mặt về hướng Tây Nam, phía trước nhìn ra dòng sông Phùng Khắc uốn lượn, tạo nên cảnh quan hài hòa, thoáng đãng. Di tích là một bộ phận quan trọng trong quần thể các công trình tín ngưỡng của vùng Kinh Môn, gắn kết với đền An Phụ – nơi thờ An Sinh Vương Trần Liễu, cùng nhiều di tích nổi tiếng khác trong khu vực.
Theo các tư liệu thần phả và truyền ngôn địa phương, bà Phạm Thị Ngọc vốn xuất thân từ dòng dõi nhà nho, sống bằng nghề dạy học. Sau khi chồng mất sớm, bà một mình nuôi dạy hai con trai là Đặng Võ và Đặng Tuấn trưởng thành, tinh thông văn võ. Cuối thế kỷ XIII, ba mẹ con rời quê cũ đến trang Châu Bộ sinh sống, vừa mở trường dạy học, vừa gắn bó với cộng đồng cư dân nơi đây.
Khi giặc ngoại xâm tràn đến, trước vận mệnh đất nước lâm nguy, bà Phạm Thị Ngọc cùng hai con đã hưởng ứng chiếu vua, đứng ra chiêu mộ binh sĩ, trực tiếp tham gia trợ giúp triều đình nhà Trần dẹp giặc. Nhờ tài thao lược của hai người con và sự mưu trí, đức độ của người mẹ, ba mẹ con đã lập nhiều chiến công, góp phần giữ yên bờ cõi. Sau khi đất nước thái bình, họ trở về trang Châu Bộ, tiếp tục gắn bó với dân làng, mở trường dạy học, truyền bá chữ nghĩa, góp phần xây dựng đời sống văn hóa cho cộng đồng.
Ghi nhận công lao to lớn ấy, triều đình phong kiến đã ban sắc phong, suy tôn bà Phạm Thị Ngọc và hai con là Đặng Tuấn, Đặng Võ làm Thành hoàng làng Châu Bộ. Từ đó, Nhân dân lập đình thờ phụng, hương khói quanh năm, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và lòng tri ân đối với những người có công với nước, với dân.
Về kiến trúc, đình Châu Bộ mang dáng dấp của một ngôi đình cổ truyền thống, bố cục kiểu chữ Nhị (=) gồm tòa đại bái và hậu cung. Trải qua chiến tranh và thời gian, di tích từng bị hư hại, song đã được Nhân dân và chính quyền địa phương quan tâm trùng tu, phục dựng trên nền cũ. Các mảng chạm khắc gỗ tại đình với đề tài tứ linh, tứ quý, lưỡng long chầu nguyệt… mang đậm phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, tạo nên không gian thờ tự trang nghiêm, linh thiêng.
Hằng năm, đình Châu Bộ tổ chức lễ hội truyền thống vào mùa xuân, thu hút đông đảo Nhân dân địa phương và du khách thập phương. Các nghi lễ tế thần, rước, cùng những sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo không chỉ góp phần bảo tồn giá trị di tích mà còn làm phong phú đời sống tinh thần của cộng đồng dân cư.
Với những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa và kiến trúc, đình Châu Bộ đã được UBND tỉnh Hải Dương xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa. Ngôi đình không chỉ là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân xã Hiệp Hòa mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống yêu nước, hiếu học cho các thế hệ hôm nay và mai sa